Multi-Tenant Mimari Tasarımı

Multi-tenant mimari, tek bir uygulama instance'ının birden fazla müşteriyi (tenant) izole olarak servis etmesidir. SaaS uygulamalarının temel mimari yaklaşımı olan multi-tenancy, ölçeklenebilirlik ve maliyet verimliliği sağlar.

Tenancy Modelleri

1. Shared Database, Shared Schema

tenants: id, name, subdomain
users: id, tenant_id, email
products: id, tenant_id, name

-- Query
SELECT * FROM products WHERE tenant_id = 123

• ✅ En düşük maliyet
• ✅ Kolay yönetim
• ❌ İzolasyon riski
• ❌ Noisy neighbor

2. Shared Database, Separate Schema

tenant_123.users
tenant_123.products
tenant_456.users
tenant_456.products

• ✅ Orta düzey izolasyon
• ✅ Per-tenant backup
• ❌ Schema migration karmaşıklığı

3. Separate Database

db_tenant_123: users, products
db_tenant_456: users, products

• ✅ Tam izolasyon
• ✅ Per-tenant scaling
• ❌ En yüksek maliyet
• ❌ Yönetim karmaşıklığı

Tenant İdentifikasyonu

Subdomain

tenant1.app.com
tenant2.app.com

// Laravel middleware
$tenant = Tenant::where("subdomain", $request->getHost())->first();

URL Path

app.com/tenant1/dashboard
app.com/tenant2/dashboard

Request Header

X-Tenant-ID: 123

Veri İzolasyonu

Global Scope (Laravel)

class TenantScope implements Scope
{
    public function apply(Builder $builder, Model $model)
    {
        $builder->where("tenant_id", auth()->user()->tenant_id);
    }
}

// Model
protected static function booted()
{
    static::addGlobalScope(new TenantScope);
}

Row-Level Security (PostgreSQL)

CREATE POLICY tenant_isolation ON products
    USING (tenant_id = current_setting("app.current_tenant")::int);

Configuration

• Tenant-specific settings
• Feature flags per tenant
• Custom branding (logo, colors)
• Domain/subdomain mapping

Performans

Caching

// Redis key prefix
cache()->tags(["tenant:{$tenantId}"])->put($key, $value);

Job Queue

// Tenant context korunmalı
dispatch(new ProcessOrder($order)->onQueue("tenant-{$tenantId}"));

Güvenlik

• Tenant context her request'te doğrula
• Cross-tenant data access önleme
• API rate limiting per tenant
• Audit logging

Scaling

• Shard by tenant_id
• Separate infrastructure for large tenants
• Read replicas per region
• Caching layer (Redis Cluster)

Laravel Paketleri

• spatie/laravel-multitenancy
• stancl/tenancy

Testing

// Her test tenant context'inde çalışmalı
public function test_user_can_only_see_own_tenant_products()
{
    $tenant1 = Tenant::factory()->create();
    $tenant2 = Tenant::factory()->create();
    
    $product1 = Product::factory()->for($tenant1)->create();
    $product2 = Product::factory()->for($tenant2)->create();
    
    $this->actingAs($tenant1->users->first())
         ->get("/products")
         ->assertSee($product1->name)
         ->assertDontSee($product2->name);
}

Multi-tenant mimari, SaaS'ın temel yapı taşıdır. Doğru model seçimi ve implementasyonla ölçeklenebilir, güvenli sistemler inşa edin.